Bài viết mới nhất
Thứ Hai, 27 tháng 7, 2015
Thơ viết về cuộc sống mới những năm trước đây thường dễ rơi vào những bệnh sau này: Hoặc đấy là những bản tin, kể tên việc, tên người, tên địa phương, con số… nhung chẳng cho ta thấy rõ máu thịt, hình thù gì cả. Hoặc đấy là những mảng sống khá dồi dào, nhung đất lẫn với vàng hỗn độn, xô bồ, tác giả thấy gì ở đòi thì cứ thế bê vào thơ, tự nhiên chủ nghĩa, không chọn lọc. Hoặc ngược lại, tác giả đã chọn lọc cuộc sống theo một quan niêm thi vị hóa khá lỗi thời, chỉ có cái gì “đèm đẹp”, “nên thơ” thì mới đưa vào thôi: nắng phải là nắng vàng, lứa phải là lúa biếc, huy hiệu Đoàn thì phải huy hiệu Đoàn lấp lánh… mới được vào thơ. Cùng với quan niệm hình thức này, là việc “lên gân”, nhồi nhét các chữ ầm ỹ, ồn ào vào trong lời văn ca tụng cuộc sống.
Thực ra khó lòng mà ngay một lúc – ngay từ lúc đầu – đã có thể tránh khỏi các tật bệnh ấy. Thơ văn xưa nay chỉ làm hiển thánh con phượng, con oanh, cây liễu, cây hồng… mà bây giờ ta muốn nó nói đến cây lúa, cây ngô, động cơ đi-ê – gien, cần trục… Thơ văn xưa nay ăn quen trên những miếng đất nhỏ là cái đời riêng cá nhân mỗingười, nay lại có tham vọng nói đến cuộc sống vĩ đại của Tổ quốc, nhân dân, nói đếm những vấn đề chính trị, đến các luận điểm cách mạng. Cố nhiên nó phải trả cái giá của những sự chập choạng, tìm tòi, thử thách bước đầu. Nhưng nhờ chịu đựng, trải qua những tật bệnh và những thử thách ấy, thắng nó, vượt lên nó, mà thơ mới có cái sức khỏe hồng hào ngày nay. Có phải trong tập thơ này các chứng bệnh cũ vẫn đang còn? Nhưng rõ hơn, rất rõ, là cái nhuần nhuyễn của cây bút khi nói đến cuộc sốngmới. Cuộc sống mói có hình thù, xương thịt, có nhữngchi tiết sinh động đáng yêu.
Không ai gọi chủ nghĩa hiện thực của ta là nghĩa tả chân hay tả thực nữa, mặc dù chúng ta tả khá chán thực cuộc đời. Tập thơ của một nhà thơ hiện thục xã hội chủ nghĩa phải tả cảnh. Nhưng chỉ tả cảnh không thôi, chỉ tả nhà cửa, máy móc, súng ống, núi sông, lao động không thôi thì đâu có gọi là thơ! Nhà thơ không phải chỉ có thấy gì là tả nấy. Ảnh thấy những cái ấy, nhưng anh đã xúc động, cảm nghĩ thế nào? Và chính là anh phải biểu hiện cả cái sự việc khách quan cộng với cái tâm tình chủ quan của anh thì mới thành thơ được. Có con mắt, còn phải có khối óc, tấm lớng. Tập thơ này đáng yêu, vì đồng thời với việc làm cho ta thấy cuộc sống, nó còn làm cho ta yêu cuộc sống. Chính cái tình yêu này nó làm cho ta đánh giá đúng các sự vật.
Từ khóa tìm kiếm nhiều: thơ
tố hữu, nhà thơ tố hữu
