Bài viết mới nhất
Thứ Bảy, 25 tháng 7, 2015
Có một nhạc sĩ bảo tôi: “Ví dụ, ví dụ thôi, bây giờ trong các ống sáo ta dùng, tất cả các ống sáo đều có một lỗ khoét sai, việc ấy không làm xảy ra vấn đề gì nghiêm trọng trông thấy cả. Nhưng mà hãy nghĩ xem: để năm, bảy năm như thế, sẽ có một tai vạ thế nào cho lỗ tai âm nhạc. Các trẻ em nghe quen ống sáo sai ấy, lớn lên sẽ sáng tác nhạc thế nào, thưởng thức nhạc thế nào?”
Việc hỏng khiếu thẩm mỹ không gây tai vạ gì trông thấy. Đau con mắt, đau lỗ tai, thì ta thấy ngay và chữa được. Nhưng hỏng con mắt thẩm mỹ, hỏng lỗ tai thấm mỹ, thì đó là một điều khó thấy hơn, cho nên ta phải thận trọng hơn, cảnh giác hơn. Năm nay, cho soạn lại các sách giáo khoa, một phần chính là xuất phát từ ý muốn ngày một nâng cao khiếu thẩm mỹ ấy lên. Điều quan tâm ấy chỉ chế độ ta mới có được, ta phải hết lòng ủng hộ nó.
Một bạn nghe tôi trình bày các ý này đã nói cùng tôi: “Có phải anh đã có một quan niệm tuyệt về sách giáo khoa? Có phải anh đã quên những hoàn cảnh cụ thể của văn học Việt Nam, của nhà trường Việt Nam, của thì giờ, tiền bạc, tài liệu?” Bạn còn bảo tôi: “Thà là cho trẻ em học văn dở, nhưng mà lành, mà mạnh, còn hơn là học vẵn hay, mà nội dung không thiết thực, hay có khi lại còn tiêu cực, thoái hóa nữa kia”.
Thưa bạn! Xin lỗi bạn, thực là đối với sách giáo khoa, tôi không muốn có yêu cầu tương đối. Chúng ta có thể nhịn ăn, nhịn mặc, nhưng mà con chúng ta thì phải có cho thực đủ, mặc cho thực lành, về tình thần cũng là như vậy. Tuyển tập là những bài văn hay nhất trong các bài văn, thì tuyển tập cho thiếu nhi, cho nhà trường, đúng lý ra, phải lổ tuyển tập hay nhất trong các tuyền tập. Thế mà tiếc thay, tuyễn tập giáo khoa của ta ngoài phía hay không nói thì đã lỡ chọn cả một số bài dở, nhiều khi khó đứng vững được trên một tờ báo hàng ngày.
Tuyển tập cho học sinh phải là khuôn vàng thước ngọc – hay đúng hơn, phải là gương mẫu cho học sinh về văn học. Cái lý thì như thế, nhưng lý ấy có thể áp dụng được không trong sự việc, tình hình của nước ta? Nền văn học của ta quả có là nghèo quá?
Tôi không đồng ý với anh bạn trên kia đặt ra: hoặc là văn dở mà có ích, hoặc là văn hay mà có hại? Trong hai đường, hoặc là đạo đức, hoặc là thẩm mỹ, phải chọn lấy một đường, hoặc là bánh mì hoặc là hoa hồng (dù hoa hồng có sâu) thì chọn lấy một.
Văn học ta, chưa kể từ hòa bình lập lại, chỉ kể trong kháng chiến, lại không có đủ tác phẩm ưu tú về thơ, về truyện ngắn, truyện dài đủ làm thức ăn cho con em chúng ta hay sao?
Chúng ta chưa giàu, nhưng chúng ta có đủ để giữa hoa hồng và bánh mì không phải chỉ lấy có một. Chúng ta không phải hy sinh thẩm mỹ để chỉ giữ có đạo đức. Không những tác phẩm lành mạnh của ta là tác phẩm đẹp, tác phẩm hay, mà chính những tác phẩm có nghệ thuật tính cao của ta hiện nay đều là những tác phẩm lành mạnh. Đặt câu hỏi như bạn là không sát với tính hình văn học hiện nay.
Tóm lại, sách giáo khoa văn học của ta hiện nay có đủ điều kiện để giải quyết công thức này: Đạo đức, đạo đức, nhưng đạo đức bằng con đường thẩm mỹ (bởi vì thẩm mỹ ta từ lâu đã là thẩm mỹ có đạo đức).
Từ khóa tìm kiếm nhiều: các
bài thơ của tố hữu, tac gia to
huu
