Bài viết mới nhất
Thứ Hai, 20 tháng 4, 2015
Tố Hữu nói một hiện thực nơi này, mà động đến cả những hiện thực nơi khác. Anh vào được cái lõi của vấn đề. Có một câu thơ của Tố Hữu, tôi thường ngâm luôn:
Từ trong đổ nát hôm nay
Ngày mai đa đến từng giãy từng giờ…
Ngày mai đa đến từng giãy từng giờ…
mà không nhớ rõ nó ở bài nào. Mãi sau mới biết nó nằm trong bài Những thành phố trụi. Thế mà tôi đã ngâm nó trong nhũng trường họp không dính dáng gì với cái cảnh “Tường xiêu loét đỏ, mái gẫy sườn đen”. Có gì đâu? Tác giả không dừng lại việc ti các hiện tượng bên ngoài, tác giả còn đi sâu vào để nắm được vấn đề biện chứng này: Phá hoại và dựng xây. Trong phá hoại, ta đã chuẩn bị mầm cho dựng xây Trong hiện tại, tương lai đã đến…
Các bài thơ của Tố Hữu về hiện thực cuộc sống
Tả Ba tiếng (tiếng máy, tiếng kẻng tiếng chuông), anh biết vào Cái nghĩa của đời. Tả một cảnh “chiêm mùa cờ đỏ ven đê” anh làm cho ta cảm cả cái “hồn thời dại”.Đa nghe gió ngày mi thổi lại Đa nghe hồn thời đại kỵ cao
Tố Hữu viết ít, nhưng các bài thơ của Tố Hữu nói được nhiều. Anh không chạy theo thời sự, nhung thơ anh rất kịp thời, chính là nhờ anh biết nói đến cái lôi của hiện thực, cái vấn đề trong hiện thực ấy.
Rất đẹp hình anh lúc nắng chiều
Bóng dài lẽn đinh dốc cheo leo
Hai câu thơ ấy tả anh bộ đội Tây Bắc. Những:
Núi không đè nổi vai vươn tới…
Thế là Tố Hữu đã động đến được bản chất của những con người bất khuất đấy rồi, dù đấy là bộ đội công nhân hay cán bộ. Chúng ta hiểu vì sao Tố Hữu chỉ đôi lần nói đến công nhân, nhưng công nhân lại rất thuộc thơ anh.
Nhờ nắm được vấn dề, nắm được bàn chất của sự việc, nhiều câu thơ của anh đã có sức bao quát, tổng quát rất lớn:
Cảm ơn Người, Hồ Chí Minh vĩ đại
Bốn nghìn năm ta lại là ta …
Một vùng trời đất trong tay
Dẫu chưa toàn vẹn, đã bay cờ hồng
Bốn nghìn năm ta lại là ta …
Một vùng trời đất trong tay
Dẫu chưa toàn vẹn, đã bay cờ hồng
Những cái ưu này đôi khi bị hạn chế bởi nhũng cái khuyết khác. Nâng bài thơ lên thành vấn dề, như đứng trên một đỉnh núi cao, ta có thể nhìn toàn đồ hiện thực, nhưng cũng dễ không nghe được cái ríu rít của cuộc đòi. Vào cái lõi của hiện thục, có khi ta quên cái vỏ sù sì hay máng tơ bên ngoài của nó. Thường thì Tố Hữu kết hợp được tài tình cái thống nhất của vấn đề và cái phong phú của chi tiết sống (Việt Bắc, Ta đi tới, Bài ca mùa xuân 1961), nhưng cũng có lúc anh đã quá lệch về phía vấn đề. Ở bài Ru con chả hạn. Ru con sao mà trang họng nghiêm trang đến thế. Hay như ở bài Mùa thu mới, tác giả nói “Vui cứ đến… Vui cú đến…” mà vẫn thiếu cái vui rộn rịp của đòi. Tôi thèm ở đây những chi tiết như:
Áo em thêu chi biếc hồng
Mùa xuân ngày hội lùng tùng thêm tươi…
Hoặc:
Pi lè inh ỏi, suốt đêm suốt ngày…
Mùa xuân ngày hội lùng tùng thêm tươi…
Hoặc:
Pi lè inh ỏi, suốt đêm suốt ngày…
