Bài viết mới nhất
Thứ Bảy, 25 tháng 7, 2015
Những bài thơ làm cho con trẻ sâu sắc hơn
Người ta chờ đợi ở phần văn học, cái việc nó giáo dục cho trẻ em bằng con đường thẩm mỹ. Nhờ con đường này, các ý tốt trở nên sinh động, xúc cảm, trờ nên đẹp, và vào sâu trong tim, trong óc, trong tâm hồn của trẻ em.
‘’Nắng chói sông Lô, hò ô tiếng hắt”… Câu thơ này không giảng cho ta hiểu đầy đủ về sông, về giọng hò, nhưng nó đã làm cho ta xúc động vô ngần về đất nước, về Tổ quốc. Nếu thay vào đó bằng một đoạn văn vần khác đầy đủ hơn, dài hơn, nhưng dở hơn, thì thôi, chi bằng hãy để cho các em học giờ sử địa bằng văn xuôi vậy.
Bộ óc của trẻ con cần phát triển đầy đủ: tư duy ý và tư duy hình cần song song nẩy nở và bồi đắp lẫn nhau. Giờ văn học cũng cần thiết không kém các giờ khoa học, triết học, toán học. Trong giờ văn học, thì việc làm cho trẻ con hiểu ý không thể lấn át việc yêu hình. Chúng ta chống những hình không ý, dẫn tới việc ham chuộng hình thức – có khi đi vào sa đọa – nhưng chúng ta cũng chống những ý không hình nó dẫn tới thói quen lý luận suông, thoát ly thực tế.
Thực tiễn luận khuyên ta hãy từ thực tiễn nâng lên khái niệm, để rồi trở về hiểu biết, cải tạo thực tiễn sâu sắc hơn. Lẽ ra những bài thơ dạy cho trẻ em phải đi theo con đường ấy. Tiếc thay ở đây nó chỉ là những ý chung chung, những khái niệm mơ hồ, không bắt nguồn từ cảnh sống thực tiễn từ tình cảm thực tiễn.
Những bài thơ như thế chỉ làm cho con trẻ phát triển óc đại khái, quan liêu. Vâng, những ý tốt, khái niệm tốt ở các bài thơ trên cũng có làm cho con trẻ tốt, nhưng đấy chỉ là một cái “tốt rất đại khái”. Mà tốt đại khái, trừu tượng, chung chung thì cũng là chưa tốt.
Loại thứ ba là những bài thơ có nhiều khuyết điểm về thẩm mỹ, về hình thức.
Có lẽ tôi bắt đầu đưa ra những dẫn chứng thì hơn. Khuyết điểm về thẩm mỹ, hình thức có nhiều khía cạnh, và đây là những điểm nổi bật nhất.
Về chữ nghĩa, lời văn:
Có khi là cách dùng chữ không chính xác, tối nghĩa:
Còi xưa thét tiếng kinh người
Hú hồn lao động, dọa dời cẩn lao
(Nghe tiếng còi – Lớp 4 MIỀN NÚI, trang 26)
Nước sôi thường uống hàng ngày
Răng, miệng, dạ dày, gan ruột không đau
(Ba vật báu – Lớp 3 MIỀN NÚI, trang 44)
Đầu cha con nghẹn tay thằng Pháp
Vai mẹ con nặng ách thằng vua
Từ khóa tìm kiếm nhiều: thơ
tố hữu, nhà thơ tố hữu
