Bài viết mới nhất
Thứ Sáu, 24 tháng 7, 2015
Nhấn đoạn thơ về sửa sai trên, tôi muốn đặt một câu hỏi: Có phải bản tu thư chọn các bài đây đã nhấn mạnh – mà không cân nhắc – vào điểm phục vụ kịp thời? Những năm này, vấn đề sửa sai là thời sự, thì trong sách giáo khoa (dù dở, dù hay) phải có một đoạn về sửa sai. Và lúc ấy đang có vấn đề đê Mai Lâm vỡ, thì sách giáo khoa phải lấy Những người đổ đá (VĂN TUYỂN lớp 6, trang 67). Ngày nay, giữa bao nhiêu thắng lợi, có cần bắt trẻ em nhớ mãi một chuyện đê vỡ (được hàn ngay) ấy nữa không? Huống chi đây là một bài thơ chưa đủ sức thoát ra khỏi tính chất thời sự lúc ấy, để có một tác dụng lâu dài về đạo đức hay thẩm mỹ về sau:
… Những cán bộ gò lưng ruột thắt Ngậm hơi bốc đá lên bờ
… Gọi người đội đá đi về
Bắp thịt cồn lên như đá đổ xuống kè
Ngăn nước vào đồng như máu trào lên cổ (!)
… Nhưng khúc dân ca quan họ tuyệt vời Tất cả giờ đây đa thành nước trắng (!)
Khúc đê vỡ như ruột rà bị đạn.
Những hình ảnh tự nhiên hay ngô nghê ấy không xứng ở trong một Tuyển thơ cho trẻ em.
Phục vụ kịp thời la đúng. Nhưng không nên có tinh thần “chạy theo” thời sự. Khi đang chạy ấy, phải dừng lại mà hỏi: “Thời sự đây là thời sự gì? Thoát ra khỏi cái ngày đó tháng đó, nó có giá trị gì về lịch sử nữa không?”. Chứ cái thời sự nào khi nó đến mà lại không có vẻ quan trọng nhất. Khi phục vụ kịp thời, lại còn phải chú ý đến điểm này: đây là quyển sách nhà trường chứ không phải một trang báo. Tuy hai bên cùng gắn bó với đời sống, nhưng sách nhà trường hai, ba năm mới thay đổi một lần, chữ “kịp thời” ở đây cũng cần hiểu thoải mái hơn. Nếu nó không mênh mông đến mơ hồ như thời đại, thời thế v.v… thì nó cũng có nghĩa là một thời gian lộng rãi đôi, ba năm, chứ không có nghĩa là thời sự mỗi ngày mỗi bữa.
Kịp thời nhu thế ấy, có khi lại trở thành phản kịp thời. Có phải bài Sáng nay ta phá bờ (VĂN TUYỂN lớp 7, trang 90) kịp thời năm 1960 đã trả nên không kịp nữa, năm 1963?
Rất tiếc là ở TUYỀN TẬP này, nhiều bài đã được chọn theo tinh thần kịp thời xốc nổi ấy. Đấy cũng là cái cớ làm cho nhiều bài thơ bình thường có cơ hội vào đây, chiếm chỗ của những bài văn (xin đừng hiểu lầm là tôi muốn có những bài văn “không kịp thời” đâu đấy nhé. Văn học phải phục vụ kịp thời, rất kịp thời nữa kia, nhưng mà theo cái lối riêng của nó).
Từ khóa tìm kiếm nhiều: các
bài thơ của tố hữu, tac gia to
huu
