Bài viết mới nhất
Chủ Nhật, 26 tháng 7, 2015
Tiểu thuyết theo cái kiểu trên có người gọi là thành thật, rất thành thật, thành thật đến cùng; nhưng chị có thấy cho chăng, đôi khi thành thật đến cùng lại là giả dối đấy. Chàng Văn ngày xưa có quen một nhà họa sĩ – lập thể, đa-đa hay siêu thực gì đấy – anh ta có một người yêu rất xinh. Nhưng chân dung người yêu anh ta thì lại là một chùm ruột già, ruột non với rất nhiều dòi bọ. Anh ta giảng rằng: Thành thực mà nói, thì sau cái hình thức mỹ miều bên ngoài, người yêu anh ta có các thứ ruột đó thật, và trước hay sau gì thì dòi bọ cũng tình nhân anh ta. Và anh ta cho bọn họa sĩ khác vẽ người yêu đẹp đẽ như ta thường vẽ lâu nay là chụp ảnh, chụp hình, là giả dối. Biết làm sao được, hở chị?
Trong tiểu thuyết hiện đại của Pháp trước đây, Chàng Văn cũng thấy có đoạn một trang tác giả dành riêng để viết chữ. Hỏi ra thì tác giả muốn tả một người bị tiếng máy ám ảnh, lúc nào cũng nghe những tiếng rù rù, ro ro, rào rào trong óc. Kể ra, không phải thường thường lúc nào chúng ta cũng gặp những sự việc cực đoan như thế. Nhưng cái lối tiểu thuyết bạ nhân vật nghĩ gì trong óc, tác giả đều dốc nó lên trang giấy không phải là lối kém phổ biến đâu. Kể ra đầu óc ta cứ buông lung cho nó thì nó nghĩ, hoặc nó nghĩ rằng nó nghĩ ra bao nhiêu chuyện.
Này, Chàng Văn đang viết cho chị M. L. đây. Có một lối tả là ngoài việc viết cho chị M. L., Chàng Văn không nghĩ đến điều gì hết, không nghe, thấy, xúc cảm gì gì hết, chỉ có viết cho chị mà thôi. Ngược lại, có một lối tả khác, là: Chàng Văn vừa viết cho chi M. L. vừa nghĩ: “Không hiểu chị M. L. là M. L., M. T. hay M. V.? Là phụ nữ thực hay là đàn ông giả hiệu để cho câu hỏi được chiếu cố, được chóng trả lời? À à, năm nào có một cái hiệu trồng răng tên là M. L. hình như bị ra tòa vì phạm pháp… Ấy chết! Con Chàng Văn đang đau răng mà chưa chữa xong… Có tiếng tàu bay bay trên trời… Chà, hòa bình sướng thật!… Mùi xào nấu gì ở dưới bếp ngon ghê! Không hiểu chị M. L. có biết nấu bếp không?… À này, tiểu thuyết của ông A. hay bà X có nằm hay không nằm trong trường họp câu hỏi của chị M. L. không nhỉ…” Đấy, cả cái mớ bòng bong có thực ấy, có nên đưa ra trên trang giấy không? Đưa thì độc giả được lợi gì? Nếu không, thì ta chỉ tả là ta đang viết cho chị M. L., thế thôi.
Chàng Văn nhận thấy rằng: trừ những phút đại tập trung, thì ít khi óc ta chỉ nghĩ, chi cảm có mỗi một việc. Nhưng đâu có phải vì thế mà óc ta chỉ là một mớ tơ vò không gỡ nổi trên kia. Nếu như thế thì ta chỉ là một kẻ rối loạn thần kinh, một người không bao giờ hành động được. Cảm giác ý nghĩ trong đầu người chỉ có mỗi một mục đích là đưa người đến hành động. Nếu vừa viết cho chị M. L. mà Chàng Văn nghĩ nhiều đến mùi xào nấu dưới bếp, chắc Chàng Văn sẽ không viết được nữa mà làm hành động đi ăn. Cũng như thế, nếu Chàng Văn nghĩ nhiều đến bệnh đau răng, chắc Chàng Văn sẽ làm hành động đến thăm ngài nha khoa bác sĩ. Nhưng đây Chàng Văn lại đang hăng hái làm hành động trả lời. Vậy thì ý nghĩ, cảm xúc chính phải là những ý nghĩ, cảm xúc xoay quanh việc trả lời; còn các ỷ nghĩ, cảm xúc khác chỉ là những cảm xúc, ý nghĩ phụ, những vệt, những bóng ma ý nghĩ hay cảm xúc mà thôi.
Nếu nhà văn lấy cái vật lờ mờ là ánh sáng, lấy cái bóng ma làm sự thực thì sẽ không có cái gì là cái chính để điều khiển con người. Con người lúc ấy hoặc chi cảm giác, chi suy nghĩ hay nghĩ rằng mình suy nghi mà không hành động. Hoặc ngược lại, hành động như một kẻ điên rồ, thoáng cái gì qua đầu là hành động ngay, không cần cân nhắc.
Một nhà văn tư sản Pháp tả một nhân vật xô người xuống tàu lửa cho chết không phải vì một nguyên nhân chính trị, kinh tế, căm thù, hay ganh ghét gì gì cả, mà vì thoáng qua óc anh ta có cái ý: “Nào, xem ta không có âm mưu thù oán gì cả, ta có thể xô người xuống tàu không nào?” Con người ấy không có nhân cách nữa thì làm sao có thể thành nhân vật (trừ ra ta dụng ý lấy những con người không nhân cách làm nhân vật cho tiểu thuyết ta). Tóm lại, Chàng Văn mong chị sẽ tả con người rất thực là con người có những bản năng, những cảm giác rất phức tạp, dồi dào, nhưng trên hết, nó có tình cảm, tư tưởng, ý chí để điều khiển sự phức tạp dồi dào ấy. Và cả cái khối tư tưởng, tình cảm, bản năng quyện vào nhau ấy, dù rối rít đến bực nào cũng chì cốt nhằm đưa đến những mục đích rõ ràng, một cái hướng rõ ràng là hành động. Và chính hành động ta chi phối cả cái khối tư tưởng, tình cảm, bản năng ta.
Đọc thêm tại:
